توضیحات

جریان سازی کشورهای اسلامی پروژه ای است که توسط پژوهشگاه مطالعات تقریبی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی انجام گرفته است.
آذربایجان تنها جمهوری است که پس از فروپاشی شوروی، در آن ترکیب جمعیتی شیعه و سنی مطرح شده و علی رغم حساسیت قابل توجهی که در دولت جمهوری آذربایجان به مسئله روابط میان شیعه و اهل سنت وجود دارد و حاکمیت این کشور با رسمیت نبخشیدن به هیچ دین و مذهب در قانون اساسی و سکولار اعلام کردن حکومت در این جمهوری، اختلافات و تفاوت های مذهبی را نادیده گرفته؛ اما متاسفانه شاهد آن هستیم که وضعیت غیرانگاری همدیگر میان مذاهب در آذربایجان، متأثر از فرقه گرایی و منازعات بین مذاهب اسلامی در حال رشد در خاورمیانه، به وجود آمده است.
شناخت جمهوری آذربایجان و جریانات اسلامی فعال در آن از دو جهت مهم است؛
اول از جهت جمعیت که با حدود ده میلیون جمعیت و بیش از ۹۵ درصد مسلمان و ۸۳ درصد شیعه، دومین کشور با اکثریت مطلق جمعیت شیعی بعد از ایران است. و دوم از جهت جغرافیا و موقعیت راهبردی آن در منطقه قفقاز و اوراسیا و هم مرزی با جمهوری اسلامی ایران است که پرچمدار و منادی وحدت و تقریب مذاهب اسلامی است.
در این کتاب است وضعیت دینی و مذهبی آذربایجان، جریانات اسلام گرا، مراکز، احزاب و شخصیت های اثرگذار شیعه و اهل سنت معرفی شده و چالشهای دینداری در جمهوری آذربایجان و راه های برون رفت از این چالش ها مورد بررسی قرار گرفته است.

کتاب “درآمدی بر جریان شناسی مذهبی جمهوری آذربایجان”، به طول یکسال در سه بخش و چهار فصل تدوین یافته است.
بخش اول مربوط به کلیات کشور آذربایجان در سه فصل و شامل فصل اول “وضعیت کلی آذربایجان” فصل دوم “وضعیت مذهبی آذربایجان” و فصل سوم “کلیات پیرامون دین و مذهب و ادارات مربوطه” است.
بخش دوم مربوط به جریان اسلام گرا در جمهوری آذربایجان است که حدو سه الی چهار جریان مذهبی شناسایی شده است  و  شامل اسلام گرای شیعی، احزاب و جریان های سیاسی است.
فصل دوم “شخصیت های برجسته و تاثیرگذار در آذربایجان” است و فصل سوم “جریان های مذهبی با محوریت سلفی گری و اهل سنت است.
فصل چهارم پیرامون نوچی های آذربایجان است؛ جمهوری آذربایجان تقریبا ده میلیون جمعیت دارد که  از این جمعیت نود و شش درصد مسلمان اعم از اهل سنت و شیعه هستند و از این تعداد حدود ۸۵ درصد شیعه و ۱۲ درصد اهل سنت هستند.
جریان سوم که در جمهوری آذربایجان می باشد  و از ترکیه وارد شده است، پیروان عبدالله گولن یا نوچه های جمهوری آذربایجان هستند که راهبردشان توسعه مدارس و دانشگاه است و از این طریق در کشورها نفوذ می کنند، آنان درمیان شیعیان و سنی ها و حتی در بین مقام های آذربایجانی نیز نفوذ خوبی داشته اند.
در واقع جریان نوچی تلفیقی از اسلام گرایی و ملی گرایی است و نه اسلام سیاسی و با این نگرش و رویکرد وارد کشورها شده و در بدنه جوامع نفوذ می کنند.
بخش سوم از این کتاب، فصل اول چالش و آسیب های دین داری در جمهوری آذربایجان است؛ آسیب هایی که متوجه آذربایجان و دین داری در این کشور است.
کشور جمهوری آذربایجان یک کشور سکولار است؛حاکمان این کشور تعدادی راهکار پیش بینی کرده اند تا جامعه سولار باشد که در این میان به جامعه دینی و روحانیت اجازه نمی دهند و مدیریت این مسئله را به طور دولتی انجام می دهند.آنان کادر مجرب سیاسی و یک فعالیت کلان در حوزه جریان اسلام گرای شیعی ندارند.